در میانه یکی از پیچیدهترین بزنگاههای ژئوپلیتیکی منطقه، رفتار کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بار دیگر در معرض یک تناقض بنیادین قرار گرفته است؛ تناقضی میان «ادعای همسایگی» و «عملکرد امنیتی». این کشورها، از یک سو در قاب دیپلماسی، بر طبل روابط مسالمتآمیز با ایران میکوبند و از سوی دیگر، در میدان عمل به تسهیلگر راهبردهای خصمانه ایالات متحده آمریکا و اسرائیل بدل میشوند.
این دوگانگی، نه یک خطای تاکتیکی، بلکه بخشی از یک رویکرد ساختاری است که طی سالهای اخیر در رفتار برخی پایتختهای عربی، بهویژه امارات متحده عربی و بحرین، تثبیت شده است. کشورهایی که در ظاهر، میزبان هیأتهای دیپلماتیک ایرانی هستند و از «گفتوگو» سخن میگویند، اما همزمان زیرساختهای خود را در اختیار پروژههای امنیتی و اطلاعاتی علیه تهران قرار میدهند.
واقعیت آن است که در معادله جنگ اخیر میان ایران و محور آمریکایی–اسرائیلی، نقش برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، بیش از آنکه «بیطرفانه» باشد، به شکل نگرانکنندهای به سمت «جانبداری پنهان» میل کرد. استفاده از پایگاههای نظامی، همکاریهای اطلاعاتی و حتی همراستایی رسانهای با روایتهای ضدایرانی، نشانههایی است که نمیتوان آنها را در چارچوب «روابط متوازن» توجیه کرد.
در این میان، رفتار بحرین بهعنوان یکی از کوچکترین اما فعالترین بازیگران این عرصه، قابل تأمل است؛ کشوری که عملاً به سکوی پیشران سیاستهای ضدایرانی در خلیج فارس تبدیل شده و فاصله خود را با اصول همسایگی به حداقل رسانده است. امارات متحده عربی نیز، با وجود روابط اقتصادی گسترده با ایران، در حوزه امنیتی و راهبردی، مسیر متفاوتی را دنبال کرد؛ مسیری که بیش از هر چیز، یادآور سیاست «بازی در دو زمین» است.
این در حالی است که ایران، در طول سالهای گذشته، بارها بر اصل «امنیت منطقهای بومی» تأکید کرده و حضور نیروهای فرامنطقهای را عامل بیثباتی دانسته است. اما برخی همسایگان جنوبی، نهتنها به این رویکرد بیاعتنا بودهاند، بلکه با گشودن درهای خود به روی بازیگران خارجی، عملاً به تعمیق شکافهای امنیتی دامن زدهاند.
نکته قابل توجه اینجاست که همین کشورها، در بزنگاههای دیپلماتیک، از ضرورت کاهش تنش با ایران سخن میگویند و حتی در برخی موارد، نقش میانجی را نیز برای خود قائل میشوند. این رفتار، بیش از آنکه نشانهای از «بلوغ سیاسی» باشد، مصداقی از همان ضربالمثل قدیمی است: «رفیق دزد و شریک قافله».
در نهایت، باید گفت که ادامه این رویکرد دوگانه، نهتنها کمکی به امنیت منطقه نخواهد کرد، بلکه میتواند کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را به بخشی از معادله بحران تبدیل کند؛ بحرانی که در صورت شعلهور شدن، مرزهای جغرافیایی را به رسمیت نخواهد شناخت. انتخاب میان «همسایگی واقعی» و «همپیمانی پنهان» با دشمنان منطقه، آزمونی است که این کشورها دیر یا زود ناگزیر به پاسخ دادن به آن خواهند بود.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
